Buradasınız: Anasayfa4. Sınıf Fen KonularıHareket ve Çeşileri

 

 

 

 

Hareketli Varlıkları Gözlemleyelim

aslanÇevremizdeki varlıklardan bazılarının hareketli olduğunu yaptığımız gözlemlerle fark edebiliriz. Caddelerdeki otomobiller, gökyüzünde ilerleyen uçak çevremizdeki hareketi varlıklardan bazılarıdır. Çevremizde hareketsiz varlıklar da vardır. Oturduğumuz sıra, yazı tahtası, bilgisayar kasası hareketsiz varlıklardır.
 
Hayat ve hareket arasında sıkı bir bağ vardır. İnsanlar ve hayvanlar hareketli canlılardır. Bir canlının hareketli olması onun canlılığının işaretidir. İnsanlar gece ve gündüz hareket eder. İnsanlar uyurken bile hareket halindedir. İnsanlar ve hayvanlar; yürüme, koşma, atlama ve yüzme şeklinde hareket ederler. Bitkiler de diğer canlılar gibi hareketlidir. Ancak bitkilerin hareketleri biraz daha farklıdır. Bitkiler; hayvanlar ve insanlar gibi yer değiştirme hareketi yapmaz. Bitkilerin hareketleri ışık ve su gibi uyarıcılara yönelme şeklindedir. Bitki yapraklarının güneşe, köklerinin topraktaki suya doğru ilerlemesi bitkilerin hareketi olarak kabul edilir.

 

Bitkilerin hareketleri çok yavaştır. Bu sebeple kısa aralıklarla yapılan gözlemlerle bitkilerin hareketleri fark edilmeyebilir. Bitkilerin hareketlerinin fark edilebilmesi için gözlemler daha uzun süreli yapılmalıdır.
Cansız varlıklar dışarıdan bir etki olmadıkça hareket edemez. Yerde duran bir topun hareket etmesi için ona bir kuvvet uygulamak gerekir. Futbolcu ayağıyla topa kuvvet uygulayarak onu hareket ettirir. Cisimler hareket ettiklerinde bulundukları konum değişir. Bu durumda, hareket eden varlıkların yerinin değiştiğini söyleyebiliriz. Bisiklet, otomobil, tren ve uçak gibi bazı hareketli araçların ortak özelliği tekerleğinin olmasıdır.
Tekerlek, insanoğlunun icat ettiği en önemli buluşlardan biridir. Tekerlek sayesinde insanların hayatı kolaylaşmış ve hızlanmıştır. Tekerlek; koltuk ve tekerlekli sandalye gibi araçlarda da kullanılmaktadır.
 
Varlıkların Hareket Çeşitleri
 
Belirli bir mesafe önce yürünerek daha sonra koşularak kat edildiğinde, aynı mesafenin farklı sürelerde alındığı görülür. Yürürken yavaş, koşarken hızlı hareket edilir. Cisimlerin bir noktaya göre yer değiştirmesi, bir zaman dilimi içerisinde gerçekleşir. Bir cismin hızı hakkında karar verebilmek için ne kadar zamanda ne kadar yer değiştirdiğinin bilinmesi gerekir. Cisimlerin hızı ifade edilirken kullanılan zaman dilimi bir saat, bir dakika ya da bir saniye olabilir.

 

Cisim bir mesafeyi ne kadar kısa sürede alıyorsa o kadar hızlıdır denir.

 
Bir atletizm ya da yüzme yarışmasında sporcular belirli bir mesafeyi daha kısa sürede yüzmeye ya da koşmaya çalışırlar. Mesafeyi daha kısa sürede kat eden sporcu yarışmayı kazanır. Birinci olan yarışmacı diğerlerine göre daha hızlıdır. Aynı mesafeyi daha kısa sürede kat eden varlıklar daha hızlıdır. Bu durumda bazı varlıkları hızları bakımından kıyaslayabiliriz.
Gelişen teknoloji sayesinde daha hızlı taşıtlar üretilebilmiştir. İnsanlar hızlı taşıtlarla gidecekleri yerlere daha kısa sürede ulaşabilmektedir.
 

 

Hareketsizken, harekete başlayan ya da hareketli iken hızını artıran varlıkların yaptığı harekete,' hızlanan hareket' denir.
Durmakta olan bir cismin hızı sıfırdır. Kırmızı ışıkta bekleyen bir otomobil hareketsizdir. Dolayısıyla bu otomobilin hızı sıfırdır. Ancak yeşil ışık yandığında otomobil harekete başlar ve hızı artar. Bu durumda otomobil hızlanan hareket yapar.
 
Bazı hareketli varlıkların, hareketleri sırasında hızlarında azalma olur. Bu varlıkların yaptığı harekete,'yavaşlayan hareket' denir. Kırmızı ışığa yaklaşmakta olan bir araçta frene basılır. Aracın önce hızında azalma olur daha sonra araç durur. Bu aracın yaptığı hareket yavaşlayan harekete örnektir.
Çevremizde hızlanma ve yavaşlama hareketi yapan pek çok varlık vardır. Ancak çevremizdeki varlıkların hepsi aynı hareketi yapmaz. Düz yolda giden bir araçla, viraj dönen bir aracın hareketleri birbirinden farklıdır
 
Hareket ederken yönü değişen araçların yaptığı hareket, yönü değişen hareket olarak adlandırılır.
Lunaparktaki atlıkarınca, dönme dolap ve gondol gibi oyuncaklar yön değiştiren hareket yapar. Viraja giren otomobil de yön değiştiren hareket yapar. Dünya, Güneş’in etrafında, Ay da Dünya'nın etrafında dönme hareketi yapar. Bir nokta etrafında ileri geri hareket yapan cisimlerin hareketine sallanma hareketi denir.
 
 

 

 

 

 

 

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Bilim Adamları

Ali Kuşçu

Ali Kuşçu

Ali KUŞÇU Türk-İslam dünyasının büyük astronomi ve kelam alimi olan Ali Kuşçu, XV. yüzyıl başların...

Anders Celsius

Anders Celsius

(1701-1744)Uppsala da Doğan ve çalışmalarını bu kentte gerçekleştiren İsveçli fizikçi ve astronom anders celsius 1730 da...

Archimedes ( Arşimet)

ARCHİMEDES (ARŞİMET) (M.Ö. 287-212) Grek kökenli bir aileden gelen Archimedes, Sicilya'nın Siraküz kentinde doğdu. Ba...

Buluşlar Ve İcadlar

Balonun İcadı

Sonradan çok geliştirilen kontrolü daha doğrusu belirli yönlerde güdümü mümkün olan tipleri ya...

Fotoğraf Makinasının İcadı...

Fotoğraf makinesinin tarihçesi Fotoğrafçılığın başlangıç tarihi kesin olarak bilinmemektedir....

Lazerin İcadı

Bir tüpün bir ucuna tam sırlı ve yansıtıcı bir ayna , diğer ucuna da yarı sırlı ve kısmen yansıtıcı bir ayna konur. Bu t...

Bu Nedir?

Gravimetri Nedir

GRAVİMETRİ Kimyasal analizi yapılacak maddeyi doğrudan veya güç çözünen bir bileşiği şeklinde tartma esasına day...

Abiyotik Faktör

Abiyotik faktör:Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörler...

Absorblama

Absorblama:Bir cismin bir başka cisim içine bütünüyle alınması veya o cismin içinde tamamen dağılması ...

Arama


Editörlerimiz

Deney Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım Bu deneyin amacı sürtme yoluyla bir yapay...

Isınan Hava Yükselir

Isınan Hava Yükselir

Isınan hava yükselir Bu deneyin amacı ısınan havanın özküt...

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Tasırırmı Bu deneyde bardak içerisinde bir buz erittiğimizde bardaktan su taşıp...

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi Bu Deney Işığın farklı ortamlarda kırılması...

Balondan Roket Yapalım

Balondan Roket Yapalım

Balondan roket yapalım deneyi Bu deney okul öncesi öğrenc...