Buradasınız: Anasayfa9. Sınıf Fizik KonularıKılcallık Olayı

KILCALLIK
 
kılcallıkBir sıvı içine batırılan ince borudan sıvıların yükseldiği veya tam tersi olarak sıvı seviyesinin azaldığı görülür. Bu olayda kohezyon ve adezyon kuvvetlerinin etkisiyle gerçekleşir. Örneğin cam ile su arasındaki adezyon kuvveti, suyun kohezyon kuvvetinden büyüktür. Bu nedenle yeteri kadar ince bir cam boru su içine batırıldığında cam boru içindeki su seviyesi yükselir metrelerce yükseklikteki ağaçların en üst dallarının ucundaki yapraklara suyun ulaşması bu şekilde gerçekleşir.
 
Cam ile sıvı arasındaki adezyon kuvveti, sıvın kohezyon kuvvetinde küçüktür. Bir cam boru sıvı içine batırıldığında ise boru içindeki cıva seviyesi azalır.
 
Sıvıların bu şekilde ince borular içinde yükselmesi ya da alçalması olayına kılcallık denir.
 
bitkilerde-kilcallik-olayi
Bitkilerde suyun taşınması kılcallık olayı gerçekeşir
Silindirik bir boruda bir sıvının ne kadar yükseleceği ya da alçalacağı sıvının yüzey gerilim kat sayısı ile doğru orantılı: sıvının yoğunluğu, yerçekimi ivmesi ve borunun yarıçapı ile ters orantılıdır. Bir kağıt parçasını bir kesme şekerin ya da pamuklu bir kumaş parçasının bir ucu su içerisine batırıldığında suyun bu ortamlarda yükseleceği görülür. Kağıt peçetelerde de aynı durum gözlenebilir bu durum kılcallık etkisi sonucu gerçekleşir.
 
Bir cam kaba konulan suyun kohezyonu kabın uyguladığı adezyon dan küçük kalır. Böylece su cama yapışır ve camı ıslatır ince bir boru içerisindeki su ise boru çeperleri tarafında çekilerek adezyon un sıvı ağırlığı ile dengelendiği noktaya kadar yükselir. Bu olaya kapilarite (kılcallık) tesirsi denir. Bu kılcallık kanunu sayesinde topraktan emilen su ağaçların çok ince taşıma borularında kökten en yüksekteki yaprağa kadar yükselir.
 
 
kilcallik-kuvveti
Boruların kalınlığı arttıkca su seviyesi azalır
Günlük hayatımızda kullandığımız birçok madde civa tarafından ıslatılmazken su tarafından ıslatılır. Eğer suyun kohezyonu civa gibi yüksek olsaydı vücudumuzu ve elbiselerimizi ıslatmazdı: böylece sudan istifademiz imkansız olurdu. Teknolojik uygulamalarda çeşitli katkı maddeleri ile sıvın veya katının özelliklerini değiştirerek kohezyon ve adezyon kuvvelerinin büyüklüğünü değiştirmemiz mümkündür.
 
Eski dönemlerde yaygın olarak kullanılan gaz lambalarında kılcallık
Etkisi görülür. Gaz lambası, yakıtı gaz yağı olan bir aydınlatma aracıdır. Lambanın alt kısmında gaz yağının bulunduğu bir hazne vardır. Genellikle pamuktan veya lifli bir malzemeden yapılan fitilin bir ucu gaz yağının içindedir. Diğer ucu ise yanmanın gerçekleşeceği üst kısımdadır. Baca görevi gören cam muhafaza ise aynı zamanda tutuşturulan fitil ucunun kolayca sönmesini engeller. Gaz fitilin yapısındaki kılcal kanallardan kılcallık etkisi ile yükselerek fitilin ucuna ulaşır. Burada yakılan gaz etrafa ışık verir.
 
ispirto-ocagiMum yanarken, alevden çıkan ısı, fiilin dibindeki katı mumu sıvılaştırır. Bu eriyik, kılcal hareket sonucu fitilden yukarı doğru çıkar sonrada ısı nedeniyle buharlaşır. Bu mumun fitili pamuk ipliği olmak zorundadır. Mum buharının yanmasıyla da alev oluşur. Bu böyle bir döngü halında mum bitene kadar devam eder.
 
Laboratuarımızda kullandığımız ispirto ocakları da kılcallık etkisiyle iş gören bir araçtır. Pamuk ipliklerinden yapılmış fitilde kılcallık etkisi ile ispirto yükselir. Ucu tutuşturulan fitilde ispirto yanmaya başlar ve ısı verilir.
 

 

  

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Bilim Adamları

Ali Kuşçu

Ali Kuşçu

Ali KUŞÇU Türk-İslam dünyasının büyük astronomi ve kelam alimi olan Ali Kuşçu, XV. yüzyıl başların...

Anders Celsius

Anders Celsius

(1701-1744)Uppsala da Doğan ve çalışmalarını bu kentte gerçekleştiren İsveçli fizikçi ve astronom anders celsius 1730 da...

Archimedes ( Arşimet)

ARCHİMEDES (ARŞİMET) (M.Ö. 287-212) Grek kökenli bir aileden gelen Archimedes, Sicilya'nın Siraküz kentinde doğdu. Ba...

Buluşlar Ve İcadlar

Balonun İcadı

Sonradan çok geliştirilen kontrolü daha doğrusu belirli yönlerde güdümü mümkün olan tipleri ya...

Fotoğraf Makinasının İcadı...

Fotoğraf makinesinin tarihçesi Fotoğrafçılığın başlangıç tarihi kesin olarak bilinmemektedir....

Lazerin İcadı

Bir tüpün bir ucuna tam sırlı ve yansıtıcı bir ayna , diğer ucuna da yarı sırlı ve kısmen yansıtıcı bir ayna konur. Bu t...

Bu Nedir?

Gravimetri Nedir

GRAVİMETRİ Kimyasal analizi yapılacak maddeyi doğrudan veya güç çözünen bir bileşiği şeklinde tartma esasına day...

Abiyotik Faktör

Abiyotik faktör:Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörler...

Absorblama

Absorblama:Bir cismin bir başka cisim içine bütünüyle alınması veya o cismin içinde tamamen dağılması ...

Arama


Editörlerimiz

Deney Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım

Mıknatıs Yapalım Bu deneyin amacı sürtme yoluyla bir yapay...

Isınan Hava Yükselir

Isınan Hava Yükselir

Isınan hava yükselir Bu deneyin amacı ısınan havanın özküt...

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Taşırırmı

Buz Suyu Tasırırmı Bu deneyde bardak içerisinde bir buz erittiğimizde bardaktan su taşıp...

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi

Bükülen Kalem Deneyi Bu Deney Işığın farklı ortamlarda kırılması...

Balondan Roket Yapalım

Balondan Roket Yapalım

Balondan roket yapalım deneyi Bu deney okul öncesi öğrenc...